Aram Ne Demek Osmanlıca? Toplumsal Cinsiyet ve Sosyal Adalet Açısından Bir İnceleme
“Aram” kelimesi Osmanlıca’da çoğu zaman “güzel, hoş” anlamında kullanılırdı, fakat bu kelimenin günümüzde, hem dildeki evrimsel değişimlerle hem de toplumsal yapılarla ilişkili derin anlamları olduğunu söylemek mümkün. Peki, bu anlamı günümüz toplumundaki çeşitlilik, toplumsal cinsiyet ve sosyal adalet bağlamında nasıl okuyabiliriz? Sokakta, toplu taşımada, işyerinde duyduğumuz her kelimenin, içinde ne tür toplumsal yapıları barındırdığını fark etmek biraz düşündürücü. Çünkü dil sadece bir iletişim aracı değil, aynı zamanda kimliklerin, güç ilişkilerinin ve toplumsal normların şekillendiği bir alandır.
Aram Kelimesinin Osmanlıca Anlamı ve Günümüz Toplumuna Yansıması
Osmanlıca’da “Aram”, öncelikle “güzel, hoş” gibi olumlu anlamlar taşıyan bir kelimeydi. Ancak, bu kelimenin çağdaş toplumdaki anlamını, sadece dilsel bir boyutta incelemek yeterli olmaz. Çünkü kelimeler zamanla evrilir, sosyal yapılarla birlikte anlam kazanır. Mesela, “Aram” kelimesi bir kişiye veya bir duruma hitaben kullanıldığında, toplumsal cinsiyet perspektifinden bakıldığında, kadın ve erkek kimliklerini nasıl etkiler? Bugün İstanbul sokaklarında ya da bir kafede sohbet ederken, birine “Aram” demek, sadece güzel olduğunu söylemekten mi ibaret yoksa daha farklı bir alt metin mi taşıyor?
Bir gün bir arkadaşımın, otobüs durağında yanındaki kadına “Aram” dediğini duyduğumda, biraz duraklamıştım. “Aram” dedikten sonra kadının yüzündeki gülümseme, orada kurulan ilişkiyi düşünmemi sağladı. Kimi zaman, hoş bir iltifat gibi görünebilen bu tür kelimeler, toplumsal cinsiyetin yeniden üretildiği anlar olabiliyor. Her ne kadar gündelik dilde “güzel” anlamına gelse de, bu tür kelimeler bazen bir iktidar ilişkisini de barındırıyor. Kadın ya da erkek kimliği üzerinden kurulan iltifatlar, bazen kişiyi nesneleştiren bir bakış açısına dönüşebiliyor.
Toplumsal Cinsiyet ve İletişim: Aram’ın Katmanları
İletişim, toplumsal cinsiyetin en güçlü şekilde yeniden üretildiği bir alandır. Bir kelime, bazen bir insanın rolünü, toplumdaki yerini ve hatta kimliğini belirleyebilir. Mesela, “Aram” gibi bir kelime, kadın ve erkek arasındaki toplumsal normlara uygun bir şekilde kullanıldığında, kimliklere dayalı önyargıları güçlendirebilir. Erkeklerin, kadınlara yönelik söylemlerinde sıklıkla kullanılan bu tür ifadeler, aslında dilin nasıl toplumsal cinsiyetçi yapıları şekillendirdiğini gözler önüne serer. “Aram” gibi ifadeler, hoş bir iltifat olarak algılanabilirken, bir başka gözle bakıldığında ise bir tür sosyal denetim işlevi görebilir.
Bu bağlamda, bir erkeğin bir kadına “Aram” demesi, toplumsal olarak “hoşlanmak” veya “güzel bulmak” gibi anlamlarla ilişkilendirilebilir, ancak bu kelime aynı zamanda kadının varlığını, güzelliğini ve cazibesini belirli kalıplara hapseden bir sosyal normu da güçlendirebilir. İşyerlerinde veya sokakta, kadınlar bu tür sözlere bazen nasıl tepki veriyor? Kimi zaman gülüp geçerken, bazen de bu tür söylemlerden rahatsız olabiliyorlar. Bu rahatsızlık, sadece kişisel bir tercih değil, toplumsal bir duyarlılığın göstergesidir.
Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden “Aram” Kelimesi
Aram kelimesinin Osmanlıca’dan bugüne uzanan anlamını sadece toplumsal cinsiyetle sınırlı tutmak, dilin ve kelimenin gücünü göz ardı etmek olur. Çeşitlilik ve sosyal adalet, bu kelimenin farklı gruplar üzerindeki etkilerini incelemede önemli bir başka katmandır. Türkiye gibi çok kültürlü bir ülkede, bir kelimenin anlamı farklı gruplar için farklı anlamlar taşıyabilir. Örneğin, bir göçmen grubu ya da LGBT+ bireyleri için “Aram” gibi kelimeler ne ifade ediyor? Toplumsal normların dışına çıkan bir dil kullanımı, bazen marjinal grupların dışlanmasına yol açabilir.
Bir gün ofiste, iş arkadaşım olan bir kadın, “Herkesin bir şekilde gördüğü ve değerlendirdiği bir güzellik anlayışı var” demişti. Burada işin içine sadece fiziksel güzellik değil, toplumsal normlar da giriyor. Güzellik, her kültürde farklı yorumlanabilir, ancak bazen “Aram” gibi kelimeler, bu kültürel çeşitliliği göz ardı edebilir. İşte bu noktada, sosyal adaletin devreye girdiği yer tam olarak burasıdır. Kelimeler, kimlikleri ve kültürleri dışlamadan, herkesi kapsayacak şekilde kullanılmalı.
Toplumda Dilin Gücü ve Sosyal Değişim
Sokakta, işyerinde veya sosyal medyada sürekli karşılaştığımız “Aram” gibi kelimeler, dilin gücünü ve toplumsal yapıyı nasıl dönüştürebileceğimizi gösteriyor. Bu tür kelimeleri sadece birer “güzel” ya da “hoş” anlamıyla sınırlamamak, onları farklı toplumsal katmanlardan bakarak anlamlandırmak gerekiyor. Bir kelimenin toplumsal cinsiyet normlarını, çeşitliliği ve sosyal adalet anlayışını nasıl şekillendirdiğini anlamak, aslında dildeki gücü nasıl dönüştürebileceğimizi ve toplumsal yapıyı nasıl dönüştürebileceğimizi de gösteriyor.
Günümüzde sosyal adaletin sağlanmasında, dilin sadece iletişim aracı olmanın ötesinde bir rol oynadığını görmek, bu tür kelimelere nasıl yaklaşmamız gerektiğini daha net ortaya koyuyor. “Aram” gibi bir kelimenin anlamı, sadece Osmanlıca bir ifade olmanın ötesine geçerek, toplumsal yapıları, kültürel normları ve güç ilişkilerini yeniden üreten bir araç haline geliyor.
Sonuç Olarak
Aram kelimesinin Osmanlıca’daki anlamı, zaman içinde farklı toplumsal yapılarla şekillenmiş ve toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet bağlamında farklı anlamlar kazanmıştır. Sokakta, işyerinde ya da sosyal ortamlarda karşılaştığımız her kelime, içinde derin toplumsal yapıları barındırıyor. Bu yüzden dil, sadece bir iletişim aracı değil, toplumsal değişim için bir araçtır. Kelimeleri doğru kullanmak, toplumsal cinsiyet eşitliği, çeşitlilik ve sosyal adalet için atılacak en önemli adımdır. Aram, basit bir iltifat olmaktan öte, toplumsal normları sorgulatan bir dil olmalı.